Proje Başlığı: Matematik kaygısı ve eğitim uygulamasının sayısal görevler sırasındaki beyin aktivitesine etkisi
Proje No: 16469
Proje Yürütücüsü: Prof. Dr. Metehan ÇİÇEK
Araştırmacılar: Prof. Dr. Nihal APAYDIN, Doç. Dr. Kevser AKTAŞ, Simge ALTINOK

PROJE ÖZETİ
Yapılan çalışmalar sayı algısının birçok canlı tarafından farklı düzeylerde sahip olunan temel bir bilişsel işlev olduğunu göstermiştir. İnsanların sayısal çokluklara ilişkin kavrayış özellikleri matematik becerilerinin temelini oluşturur. Sayısal görevler sırasında yaşanan kaygı matematik performansını olumsuz etkilemektedir. Ancak, sayı algısında kaygı gibi emosyonel faktörlerin rolü yeterince aydınlatılabilmiş değildir. Matematik kaygısı sayısal hesaplama görevleri sırasında yaşanan gerginlik, korku, stres gibi olumsuz duygusal deneyimleri ve performansa ilişkin endişeleri ifade eder. Bu bireyler ile yapılan çalışmalar sayısal hesaplama süreçlerinde ve ilişkili bilişsel işlevlerde farklılaşmalar bildirmektedir. Sayısal pratik uygulamaları matematik becerisini değiştirebilme, beyin ağ yapısında yapısal ve işlevsel farklılaşmalara neden olabilme potansiyeline sahiptir.

Projenin temel hedefi, matematik kaygısı ve pratik uygulamasının sayısal görev performasına olan etkisini işlevsel ve yapısal beyin görüntüleme yöntemlerini kullanarak incelemektir. Çalışmanın örneklemini yaşları 18-25 arasında değişen 114 sağlıklı üniversite öğrencisi oluşturacaktır. Matematik kaygı puanı üzerinden oluşturulacak dağılıma göre kişiler yüksek ve düşük matematik kaygısı gruplarına atanacaklardır. Çalışma grupları, çalışma belleği ve dikkat performansı ile sürekli kaygı ve sınav kaygısı puanları açısından benzer tutulmaya çalışılacaktır. Kişilerin matematik becerilerini değerlendirmede hesaplama performansları incelenecektir. Çalışma grupları oluşturulduktan sonra sırasıyla "pratik öncesi – sayısal pratik uygulaması – pratik sonrası" aşamalarına geçilecektir: i) Pratik öncesi aşamasında, katılımcılar manyetik rezonans görüntüleme (MRG) cihazı içindeyken sayısal ve kontrol görevlerini yaptıkları sırada işlevsel beyin yanıtları elde edilecektir. ii) Sayısal pratik aşamasına alınan katılımcılar bilgisayar üzerinden haftada iki kez ve beş hafta boyunca toplam on oturumdan oluşan bir sayısal pratik uygulamasını uzaktan ve çevrimiçi tamamlayacaklardır. Çalışma kapsamında sayısal ve bilişsel süreçlere odaklanan özgün bir pratik uygulamasının geliştirilmesi hedeflenmektedir. iii) Pratik sonrası aşamasında, katılımcılar daha önce geldikleri beyin görüntüleme merkezine tekrar gelerek pratik öncesi aşamasında yer alan sayısal görevleri çekim sırasında yeniden yapacaklardır.

Çalışmanın hedeflerine ulaşması halinde sayısal görevler sırasında yoğun kaygı yaşayan bireylerin gösterdiği işlevsel/yapısal farklılaşmalar anlaşılabilecektir. Matematik kaygısı olan genç yetişkinler ile yapılacak boylamsal nörogörüntüleme çalışması sayesinde, sayısal pratik uygulamasının grupların sayı algısı ve kaygı ilişkili beyin bölgelerinde oluşabilecek aktivasyon farklılıklarına etkisi incelenecektir. Ayrıca, geliştirilecek sayısal pratik uygulamasının davranışsal performans üzerindeki etkisi işlevsel/yapısal beyin görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilerek, deneysel olarak sınanabilecektir. Elde edilecek bulguların sayısal hesaplama süreçlerinin gelişimsel olarak bozulduğu diskalkuli gibi özgül öğrenme güçlüklerinin daha iyi anlaşılması ve bu gruplara yönelik eğitim programlarının geliştirilmesi yönünde önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.