Moleküler Nörogenetik ve Nörofizyoloji
Ekibimiz, nöropsikiyatrik ve nörolojik hastalıkların moleküler temellerini anlamaya yönelik translasyonel araştırmalar yürüten disiplinlerarası bir araştırma grubudur. Araştırmalarımız, beyin hastalıklarının genetik, epigenetik ve çevresel belirleyicilerini ortaya koymayı ve bu hastalıklara yönelik yeni biyobelirteçlerin geliştirilmesini amaçlamaktadır.
Çalışmalarımız özellikle şizofreni ve otizm spektrum bozukluğu gibi nöropsikiyatrik hastalıkların moleküler mekanizmalarına odaklanmaktadır. Bu kapsamda gen–çevre etkileşimleri, DNA metilasyonu, mikroRNA ekspresyon örüntüleri ve transkriptomik analizler gibi ileri moleküler yaklaşımlar kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra cerrahi ve anesteziye bağlı bilişsel değişikliklerin araştırılması, nörokognitif fonksiyonların izlenmesi ve biyobelirteç temelli değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesi de araştırma alanlarımız arasında yer almaktadır. Ulusal ve uluslararası iş birlikleri ile yürütülen araştırmalarımız, nörobilim alanında yenilikçi yaklaşımların geliştirilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Prof. Dr. Güvem Gümüş Akay
ggumusakay@ankara.edu.tr
Dr. Filiz Çetinkaya (Post Doc)
filizogan@gmail.com
Biyolog Zeynep Ceren ÖZMEN (Yüksek Lisans Öğrencisi)
Nuran Salgın (MD-PhD Öğrencisi)
Muhammed Göl(Lisans Öğrencisi)
Araştırma Partnerleri
• Prof. Dr. Meram Can SAKA (AÜTF Psikiyatri A.D.)
• Doç. Dr. Merve ÇIKILI UYTUN (AÜTF Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları A.D.)
• Doç. Dr. Yeşim AYDIN SON (ODTÜ Enformatik Enstitüsü Sağlık Bilişimi A.D.)
• Doç Dr. Nuray VAROL (Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji A.D.)
• Dr. Öğr. Üyesi Öykü MANÇE ÇALIŞIR (Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri F., Rehberlik Ve Psikolojik Danışmanlık A.D.)
Eski Lab Üyeleri:
•Dr. Burcu ÇEVİK
•Başak Doğa FİDANCI(Tübitak STAR Bursiyeri)
Decoding Autism: The Role of Synaptic Dysfunction in Neurodevelopment
Çetinkaya F., Bandırmalı D., Gümüş Akay G.
Journal of Ankara University Faculty of Medicine , cilt.78, sa.3, ss.259-272, 2025 (TRDizin)
The relationship between childhood trauma, psychotic symptoms, and cognitive schemas in patients with schizophrenia, their siblings, and healthy controls: results from the EU-GEI study
ÜÇOK V. A., NOYAN H., Guloksuz S., SAKA M. C., ALPTEKİN K., Atbasoglu C., et al.
PSYCHOLOGICAL MEDICINE , cilt.54, sa.10, ss.2414-2425, 2024 (SCI-Expanded, SSCI, Scopus) Sürdürülebilir Kalkınma identifier identifier identifier PlumX Metrics
Oxysterol Metabolism Balance as a Candidate Biomarker in Autism Spectrum Disorder
Babayigit T., ÇIKILI UYTUN M., DOĞAN Ö., GÜMÜŞ AKAY G., SERDAR M. A., EFENDİ G. Y., et al.
JOURNAL OF CLINICAL PRACTICE AND RESEARCH , cilt.46, sa.3, ss.290-297, 2024 (ESCI, TRDizin) identifier identifier identifier PlumX Metrics
Investigation of Liver X Receptor Gene Variants and Oxysterol Dysregulation in Autism Spectrum Disorder
Menteşe Babayiğit T., Gümüş Akay G., Çıkılı Uytun M., Doğan Ö., Serdar M. A., Efendi G. Y., et al.
CHILDREN-BASEL , cilt.11, sa.5, 2024 (SCI-Expanded, Scopus) Creative Commons License Sürdürülebilir Kalkınma identifier identifier identifier PlumX Metrics
Clustering Schizophrenia Genes by Their Temporal Expression Patterns Aids Functional Interpretation
van der Meer D., Cheng W., Rokicki J., Fernandez-Cabello S., Shadrin A., Smeland O. B., et al.
Schizophrenia Bulletin , cilt.50, sa.2, ss.327-338, 2024 (SCI-Expanded, SSCI, Scopus)
Examining facial emotion recognition as an intermediate phenotype for psychosis: Findings from the EUGEI study
Laura Fusar-Poli, Lotta-Katrin Pries, Jim van Os, Gamze Erzin, Philippe Delespaul, Gunter Kenis, Juryen J Luykx, Bochao D Lin, Alexander L Richards, Berna Akdede, Tolga Binbay, Vesile Altınyazar, Berna Yalınçetin, Güvem Gümüş-Akay, etc.
Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry 113, 110440
Laura Fusar-Poli, Thanavadee Prachason, Gamze Erzin, Lotta-Katrin Pries, Natascia Brondino, Pierluigi Politi, Philippe Delespaul, Gunter Kenis, Jurjen J Luykx, Bochao D Lin, Alexander L Richards, Berna Akdede, Tolga Binbay, Vesile Altınyazar, Berna Yalınçetin, Güvem Gümüş-Akay, etc.
Psychiatry research 323, 115184
Cognitive functioning throughout adulthood and illness stages in individuals with psychotic disorders and their unaffected siblings
Velthorst E, Mollon J, Murray RM, de Haan L, Germeys IM, Glahn DC, Arango C, van der Ven E, Di Forti M, Bernardo M, Guloksuz S, Delespaul P, Mezquida G, Amoretti S, Bobes J, Saiz PA, García-Portilla MP, Santos JL, Jiménez-López E, Sanjuan J, Aguilar EJ, Arrojo M, Carracedo A, López G, González-Peñas J, Parellada M, Atbaşoğlu C, Saka MC, Üçok A, Alptekin K, Akdede B, Binbay T, Altınyazar V, Ulaş H, Yalınçetin B, Gümüş-Akay G, et al.
Mol Psychiatry. 2021;10.1038/s41380-020-00969-z
Examining the independent and joint effects of genomic and exposomic liabilities for schizophrenia across the psychosis spectrum
Pries LK, Dal Ferro GA, van Os J, Delespaul P, Kenis G, Lin BD, Luykx JJ, Richards AL, Akdede B, Binbay T, Altınyazar V, Yalınçetin B, Gümüş-Akay G, et al.
Epidemiol Psychiatr Sci. 2020;29:e182
Yayınlar
Evidence, and replication thereof, that molecular-genetic and environmental risks for psychosis impact through an affective pathway
van Os J, Pries LK, Ten Have M, de Graaf R, van Dorsselaer S, Delespaul P, Bak M, Kenis G, Lin BD, Luykx JJ, Richards AL, Akdede B, Binbay T, Altınyazar V, Yalınçetin B, Gümüş-Akay G, et al.
Psychol Med. 2020;1-13
A replication study of JTC bias, genetic liability for psychosis and delusional ideation
Cécile Henquet, Jim Van Os, Lotta K Pries, Christian Rauschenberg, Philippe Delespaul, Gunter Kenis, Jurjen J Luykx, Bochao D Lin, Alexander L Richards, Berna Akdede, Tolga Binbay, Vesile Altınyazar, Berna Yalınçetin, Güvem Gümüş-Akay, etc.
Psychological medicine 52 (9), 1777-1783
Devam Eden Projeler
Projenin Başlığı: WIF1 Geni DNA Metilasyonu ile Şizofreni İçin Ekspozom Skoru (ES-SCZ) Arasındaki İlişki: Hasta-Kardeş-Kontrol Çalışması
Proje Yürütücüsü: Prof. Dr. Güvem GÜMÜŞ AKAY
Destekleyen Kurum: AÜ-BAP(2026-)
Projenin Başlığı: ERAS Protokolü Eşliğinde Major Kolorektal Rezeksiyon Yapılan Hastalarda Anestezi ve Cerrahi İlişkili Değişkenlerin Bilişsel İşlevlere Etkisinin fNIRS İle Değerlendirilmesi
Proje Yürütücüsü: Berker Duman
Destekleyen Kurum: ADEP(2024-)
Projenin Başlığı: Nöron Hasarı İlişkili Hastalıkların Tanı, İzlem Ve Tedavisine Yönelik Biyobelirteç Ve İleri Teknolojik Uyarı Sistemlerinin Geliştirilmesi
Projedeki Görevi: Yürütücü
Destekleyen Kuruluş: Tübitak
Proje adı: Bispektral indeks monitorizasyonu ile uygulanan inhalasyon anestezisinin serum S100B ve S100B polimorfizmlerinin postoperatif kognitif disfonksiyon ve deliryum üzerine etkisinin araştırılması
Yürütücü: Prof. Dr. Başak Ceyda MEÇO
Destekleyen Kurum: ADEP (2023 –)
Projenin Adı: Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Merkezi (NÖROM) Altyapı Projesi
Projedeki görevi: yürütücü
Destekleyen Kuruluş: T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı
Tamamlanan Projeler
Proje adı: Anestezi İlişkili Gelişen Postoperatif Kognitif Bozukluklarda Karşılaştırmalı Transkriptom Analizi ile Aday Biyobelirteçlerin Araştırılması
Yürütücü: Prof. Dr. Güvem GÜMÜŞ AKAY
Destekleyen Kurum: ADEP (2023 – 2025)
Proje Adı: Şizofreni için Ekspozom Skoru ve Telomer Boyu Arasındaki İlişkinin Hasta, Etkilenmemiş Kardeş ve Kontrol Grubunda İncelenmesi
Yürütücü: Prof. Dr. Güvem GÜMÜŞ AKAY
Destekleyen Kurum: TÜSEB (2023 – 2024)
Proje Adı: Otizm Spektrum Bozukluğunda Plazma Kaynaklı Eksozomal mir-135a-5p’nin İfadesinin Araştırılması
Yürütücü: Prof. Dr. Güvem GÜMÜŞ AKAY
Destekleyen Kurum: TÜSEB (2023 – 2024)
Projenin Adı: Otizmin Moleküler ve Genetik Etiyolojisinin Araştırılması için Biyobankalama Çalışması
Yürütücü: Öğr. Gör. Merve Çıkılı Uytun
Yardımcı Araştırmacılar: Doç. Dr. Güvem Gümüş Akay, Doç. Dr. Behice Didem Öztop, Doç. Dr. Esra Yürümez
Desteleyen Kuruluş: AÜ BAP
Projenin Adı: Beyin Oksisterol Metabolizması ve Liver X Reseptör (LXR) Polimorfizmlerinin Otizm Spektrum Bozukluğu ile İlişkisinin İncelenmesi
Yürütücü: Doç. Dr. Didem Behice Öztop
Yardımcı Araştırmacılar: Doç. Dr. Güvem Gümüş Akay (Ankara Ü) , Doç. Dr. Özlem Doğan (Ankara Ü), Doç. Dr. Merve Çıkılı Uytun (Ankara Ü), Ar. Gör. Tuba Menteşe Babayiğit (Ankara Ü), Dr. Öğr. Ü. Fırat Akat (Ankara Ü), Prof. Dr. Muhittin Abdülkadir Serdar (Acıbadem Ü)
Destekleyen Kuruluş: TÜBİTAK (Proje# 120S827)
Projenin Adı: Klinik Değişiklikler ile mikroRNA Değişiklikleri Arasındaki İlişkinin Otizm Spektrum Bozukluklarında Biyobelirteç Olabilirliğinin Uzunlamasına Takip Çalışması ile İncelenmesi
Yürütücü: Doç. Dr. Merve ÇIKILI UYTUN
Yardımcı Araştırmacılar: Doç. Dr. Esra Yürümez, Prof. Dr. Birim Günay Kılıç, Doç. Dr. Güvem Gümüş Akay, Doç Dr. Didem Behice Öztop
Destekleyen Kuruluş: AÜ BAPRO
Bütçe: 49.318,50 TL
Projenin Adı: European Network of National Schizophrenia Networks Studying Gene-Environment Interactions / Şizofrenide Gen Çevre Etkileşimi Çalışması
Görevi: biyobankalama ayağını yürütmüştür
Destekleyen Kuruluş: EU 7th Frame Programme
Projenin Adı: Diabetes Mellitusa Yatkınlık ile Psikoza Yatkınlık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Yürütücü: Prof. Dr. Cem Atbaşoğlu (AÜBAUM, Psikiyatri A.D.)
Yardımcı Araştırmacılar: Doç. Dr. Güvem Gümüş Akay, Doç. Dr. Meram Can Saka, Prof. Dr. Sevim Güllü, Prof. Dr. Köksal Alptekin, Prof. Dr. Vehbi Alp Üçok
Destekleyen Kuruluş: TÜBİTAK (Proje # 112S475)
Bütçe:165.268 TL
01.04.2015 tarihinde tamamlanmıştır
Projenin Adı: Psikoza Yatkınlık ve Telomer Boyu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Bir kardeş çifti (sibpair) çalışması
Yürütücü: Doç. Dr. Güvem Gümüş Akay (AÜBAUM)
Yardımcı Araştırmacılar: Prof. Dr. Cem Atbaşoğlu, Prof. Dr. Meram Can Saka, Prof. Dr. Ajlan Tükün
Destekleyen Kuruluş: TÜBİTAK (Proje # 215S151)
Bütçe:23.900 TL
01.07.2016 tarihinde tamamlanmıştır
Son Güncelleme : 13.03.2026