Okuma becerilerinin klinik düzeyde, bilimsel ve doğru bir şekilde değerlendirilebilmesi, test aşamasında kullanılan metinlerin nesnel dilbilimsel kriterlere göre değerlendirilmesine dayanmaktadır. Nörom bünyesinde yürütülen yeni ve öncü bir çalışmada, bu değerlendirmelerde kullanılan metinlerin nicel özelliklerini hesaplamak amacıyla R programlama dili tabanlı, bilgisayar destekli bir metin analiz aracı geliştirildi. Araştırma, geliştirilen bu yeni sistemin etkinliğini, özel olarak üretilen metinler üzerinde test ederek kanıtlamayı başardı.

Üç Farklı Zorluk Düzeyinde Özel Okuma Metinleri

Çalışma kapsamında Nörom araştırmacıları, sadece bir analiz aracı geliştirmekle kalmayıp, bu aracın üzerinde test edilebilen standartlaştırılmış metinler de ürettiler. Dilbilimsel ve yapısal karmaşıklık açısından üç farklı seviyede hazırlanan iki ana metin kaleme alındı. Bunlar, anlatı türündeki "Çifte Sürpriz" ve bilgilendirici türündeki "Deniz Yıldızları" adlı metinler olarak belirlendi. Bu özgün içerikler, klinik değerlendirme ve tanı süreçlerinde kullanılabilecek, bilimsel dayanağı olan bir zemin oluşturmayı hedefliyor.

Kapsamlı Testler ve Nicel Parametrelerin Hesaplanması

Metinlerin yapısal özelliklerini matematiksel bir kesinlikle ortaya koymayı hedefleyen Nörom araştırmacıları, oluşturulan bu metinleri analiz etmek için R programlama dilinde yer alan “tidytext”, “vwr” ve “strngram” paketlerini kullandı. Geliştirilen araç üzerinden gerçekleştirilen toplam altı ayrı test sonucunda; metinlerin ortografik benzerliği (OLD-20), bigram sıklığı, sözcük sıklığı, morfolojik karmaşıklığı ve okunabilirlik seviyeleri gibi kritik nicel parametreler sayısal verilerle hesaplandı.

Klinik Değerlendirmeler İçin Standartlar Belirlendi

Gerçekleştirilen bu yoğun bilgisayar destekli analizlerin sonucunda, M2a ve M2b olarak kodlanan metinlerin, hesaplanan dilbilimsel parametreler bakımından birbirine en yakın özellikler taşıdığı tespit edildi. Nörom tarafından geliştirilen bu yeni analiz aracı sayesinde, okuma becerilerinin ölçülmesinde ve klinik tanılama süreçlerinde kullanılacak Türkçe metinler için somut, tarafsız ve nicel kriterler belirlenmiş oldu.

Elde edilen sonuçlar, Türkçede ilk kez R dilinde oluşturulan bir metin analiz aracının başarıyla geliştirildiğini ve test edildiğini gösteriyor. Nörom'da gerçekleştirilen bu çalışma, nicel metin değerlendirmesinde tamamen veriye dayalı ve tekrarlanabilir bir yöntem sunarak, Türkçe okuma materyallerinin hem akademik araştırmalar hem de klinik tanılama uygulamalarındaki bilimsel standartlarını ileriye taşımaktadır.

İlgili Makale Künyesi:

Özer, E., Acar-Ünalgan, S., Artuvan Korkmaz, H., Temeltürk, R. D., & Aydın, Ö. (2026). Türkçe Klinik Okuma Değerlendirmesi için R Tabanlı Nicel Hesaplamalı Metin Analizi Aracı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 66, 329-347. http://doi.org/10.9779/pauefd.1619827